MDT - Bilişsel Rezerv (1. Sunum)

Bu sunumda Üsküdar Üniversitesi’nden Arş. Gör. Dr. Hasan Burak Kayacı, bilişsel rezerv kavramını ve bu mekanizmanın nöronal patolojiler ile demans süreçlerindeki koruyucu rolünü güncel nörobiyolojik ve epidemiyolojik literatür ışığında değerlendirmektedir. Sunumun ilk bölümünde, Yaakov Stern’in 2012 yılında The Lancet dergisinde yayımlanan çalışmaları merkeze alınarak beyin rezervi ile bilişsel rezerv arasındaki teorik farklar ele alınmaktadır. Yüksek bilişsel rezervin nöropatolojiyi nasıl maskelediği, klinik tanı anındaki hastalar arasındaki patoloji farkları ve hastalığın ilerleme dinamikleri felsefeci Iris Murdoch örneği üzerinden detaylandırılmaktadır. Sunumun devamında, bilişsel rezervin oluşumunda rol oynayan gelişimsel, genetik, nöroanatomik, çevresel ve sosyal faktörler inceleme altına alınmaktadır. Anne karnından itibaren hücresel çoğalma, miyelinizasyon ve sinaptik budanma gibi gelişimsel evrelerin yanı sıra; sosyal beyin ağları, ayna nöronlar ve nöral plastisitenin koruyucu etkileri açıklanmaktadır. PET/perfüzyon görüntüleme bulguları üzerinden, prefrontal korteksteki kompansasyon mekanizmaları ile eğitim seviyesinin hücresel ve işlevsel yansımaları tartışılmaktadır. Son bölümde ise Alzheimer hastalığında erken tanının önemi, güncel tedavi yaklaşımları ve genetik risk profilleri değerlendirilmektedir. Antiamiloid, antitau ve antienflamatuar biyolojik ajanların klinik süreçteki yeri vurgulanırken, Down sendromu (Kromozom 21), PSEN1 mutasyonları ve APOE-E4 ilişkili genetik yatkınlıklar incelenmektedir. İleri yaşa rağmen bilişsel işlevlerini koruyan "süper yaşlılar"ın nörobiyolojik ve yaşam tarzı özellikleri aktarılarak sunum tamamlanmaktadır. 00:00 – Giriş ve bilişsel rezerv kavramının tanımı 00:36 – Yaakov Stern (2012) Lancet yayını ve rezerv teorisinin esasları 02:28 – Beyin rezervi ve bilişsel rezerv ayrımı 03:25 – Bilişsel rezervin klinik maskeleme etkisi: Iris Murdoch örneği 05:31 – Nöropatoloji seviyesi ve klinik tanı eşiği ilişkisi 06:02 – Perfüzyon PET bulguları ve prefrontal kompansasyon mekanizmaları 08:06 – Erken tanının önemi ve mevcut semptomatik tedaviler 11:59 – Bilişsel rezervi belirleyen temel gelişimsel ve çevresel faktörler 12:21 – Erken gelişim evreleri: Miyelinizasyon, sinaptogenez ve plastisite 15:19 – Genetik ve nöroanatomik faktörler 17:00 – Sosyal beyin ağları ve ayna nöron mekanizması 18:06 – Biyomarkerlar (Tau-217, Amiloid PET) ve yenilikçi antiamiloid/antitau tedaviler 22:11 – Down sendromu, Kromozom 21 ve genetik Alzheimer riski 23:00 – Süper yaşlılık kavramı ve koruyucu yaşam tarzı faktörleri