MDT - Bilişsel Rezerv (2. Sunum)

Bu sunumda Üsküdar Üniversitesi’nden Arş.Gör.Dr. Gökdemir İsmet KIR İsmet Kır, bilişsel rezerv gelişiminde genetik faktörlerin ve çevresel etkenlerin rolünü güncel nörobiyolojik ve etolojik araştırmalar ışığında değerlendirmektedir. Sunumun ilk bölümünde, genetik dezavantajların nöronal plastisite ve zenginleştirilmiş çevre koşulları sayesinde nasıl telafi edilebildiği deneysel fare modelleri üzerinden açıklanmaktadır. Genetik yapı ile çevresel uyarım arasındaki etkileşimin sinaptik yoğunluk ve hacim üzerindeki belirgin etkileri vurgulanmaktadır. Sunumun devamında, canlıların çevreye adaptasyon süreçlerinde başvurduğu gen düzenlemesi ve öğrenme temelli mekanizmalar karşılaştırılmaktadır. Arılardaki foraging geni aktivasyonu ve siyah tepeli baştan kara kuşlarındaki nöral plastisite örnekleri üzerinden, uzun ve kısa süreli hafızanın çevresel gereksinimlere göre nasıl şekillendiği ele alınmaktadır. Tabiattaki değişken koşullara uyum yeteneğinin bilişsel süreçlere yansımaları detaylandırılmaktadır. Son bölümde ise bilişsel esneklik ile çevresel değişkenlik arasındaki ilişkiyi açıklayan klasik teoriler ve bu teorilere yönelik güncel akademik eleştiriler tartışılmaktadır. Yeşil yengeç ve lahana kelebeği (Pieris rapae) gibi farklı türler üzerinde gerçekleştirilen çalışmalar referans gösterilerek, öğrenme yetisinin ve adaptif plastisitenin canlılar alemindeki yaygınlığı ile dinamik yapısı ortaya konulmaktadır. 00:00 – Giriş ve bilişsel rezervde genetik determinizm sorunsalı 00:24 – NMDA reseptör deaktivasyonu ve zenginleştirilmiş çevrenin sinaptik yoğunluğa etkisi 01:26 – Çevreye adaptasyonda gen düzenlemesi ve plastisite karşılaştırması 01:52 – Arılarda foraging gen aktivasyonu ve hafıza tipleri ile ilişkisi 02:59 – Değişken çevre koşullarında nöral plastisite ve öğrenme: Siyah tepeli baştan kara örneği 03:31 – Çevresel değişkenlik ve optimal öğrenme aralığı hipotezi 04:15 – İstilacı türlerde bilişsel adaptasyon: Yeşil yengeç (Carcinus maenas) örneği 04:51 – Lahana kelebeği (Pieris rapae) deneyleri üzerinden öğrenme kapasitesinin incelenmesi 05:45 – Genel değerlendirme ve sonuç